Stanisław Bednarz
Na ziemie obecnej Polski spadło
w czasach historycznych i przedhistorycznych około 22 znacznych meteorytów - obrazuje
to mapka.
22 marca 1841 roku o godzinie 15.30 na pola w
okolicy dzisiejszego Wilkanowa spadł meteoryt Wilkanówko (Grüneberg). Meteoryt
ten spadł koło Heinrichau w dobrach Seifersholz pow. Grüneberg, czyli w okolicy
Wilkanówka, pow. Zielona Góra, w b. ks. Legnickim.
Spadły dwa odłamy, łącznie
około 1 kg. Wspomnianego dnia i godziny mieszkańcy Wilkanówka, którzy pracowali
na polach usłyszeli trzy silne grzmoty podobne do wystrzałów armatnich. Niebo
było zupełnie pogodne, z wyjątkiem jednego małego obłoczka. Bezpośrednio potem
dał się słyszeć w powietrzu głośny gwizd, który zdawał się iść z zachodu i im
bardziej się „zbliżał”, tym stawał się silniejszy i wreszcie przypominał jak
gdyby dźwięki organów, co miało trwać około 5 min. Dźwięki te im bardziej
„zbliżały się do ziemi” tym bardziej stawały się podobne do gwizdu i wreszcie
usłyszano jakby jakieś ciężkie ciało spadło na ziemię.
Robotnicy idący w kierunku
źródła dźwięków zbliżyli się do miejsca spadku i w odległości około 100-150
kroków znaleźli na głębokości pół stopy w ziemi „kamień”. Otwór wskazywał
pionowy kierunek spadku. Robotnicy bali się dotknąć kamienia, myśląc że jest
gorący, jednak okazał się zupełnie zimny. Eksplozję słychać było m.in. w
Żaganiu, Sulechowie, Nowej Soli i wielu wioskach okręgu Zielonej Góry.
Według literatury waga odłamków
była następująca: 1 – 30 uncji, 2 drachmy, 2 skrupuły i 2 – 6 uncji, 11
drachmy. Nieco później udało się aptekarzowi z Zielonej Góry uzyskać jeszcze
jeden odłamek wagi 169,05 g, który po poszukiwaniach znalazł pewien robotnik na
ugorze. Największy fragment znajduje się w Muzeum w Berlinie. Znalezione
odłamki zdawały się fragmentami prawdopodobnie jakiejś większej masy, która
rozpadła się w powietrzu i mogła pierwotnie ważyć 2 funty 9 łutów. Meteoryt
nasz został sklasyfikowany jako szary żyłkowaty chondryt. Upadek meteorytu był
bezpośrednim przyczynkiem zbudowania Wieży Braniborskiej w Zielonej Górze –
zabytkowa wieża widokowa, a obecnie budynek Instytutu Astronomii. Dyrektor
Obserwatorium Berlińskiego, profesor Wilhelm
Foerster był synem zacnego obywatela Zielonej Góry, Fryderyka Foerstera. Syn namówił ojca, ojciec zlecił budowę. 22
marca 2002 roku w Wilkanowie postawiono głaz narzutowy z tablicą upamiętniającą
upadek meteorytu. Na pewno zainteresuje to badacza meteorytów Roberta Leśniakiewicza.
(Badaczem
meteorytów nie jestem, ale interesują mnie różne upadki kamieni z nieba – R. Leśniakiewicz.)
